Als gevolg van nieuwe maatschappelijke tendensen en recente rechtspraak, is de afstammingswet gewijzigd sinds 01.07.2007. De vorige grondige wijziging dateert van 1987.

De belangrijkste wijzigingen hebben betrekking op:

de vaststelling van het wettelijk vermoeden van vaderschap
de situatie van levenloos geboren kinderen / overleden kinderen jonger dan 1 jaar
de afschaffing van procedure homologatie van erkenning en machtiging tot erkenning

Afstamming binnen het huwelijk

Het principe van wettelijk vermoeden van vaderschap blijft behouden maar wordt door de nieuwe wet afgezwakt. Het betekent dat een kind dat geboren wordt tijdens het huwelijk of binnen de 300 dagen na de ontbinding van het huwelijk (door echtscheiding of overlijden man), de echtgenoot van de moeder als vader heeft.

De wetgeving voorziet een aantal uitzonderingen op deze regel :

indien het kind geboren wordt binnen de 300 dagen na de verdwijning van de echtgenoot (wordt vastgesteld in een vonnis van afwezigheidsverklaring)
indien de moeder, binnen de 300 dagen na de ontbinding van het huwelijk, hertrouwt, dan is de nieuwe echtgenoot de vader van het kind
indien het kind meer dan 300 dagen geboren wordt nadat :
- de echtgenoten gemachtigd worden door de rechtbank (of vrederechter) om een aparte verblijfplaats te houden
- er een verzoekschrift tot echtscheiding onderlinge toestemming werd neergelegd bij de rechtbank
- de echtgenoten op een verschillend adres werden ingeschreven in het bevolkings-, vreemdelingen-, of wachtregister,

dan is (eventueel) de nieuwe partner van de moeder de vader van het kind.

Indien de echtgenoten op een apart adres zijn ingeschreven maar toch het behoud willen van het vaderschap van de echtgenoot, dan moeten zij bij de geboorteaangifte van het kind samen een verklaring afleggen bij de gemeente van geboorte.

De betrokken partijen moeten bij de geboorteaangifte zelf de bewijsstukken van de rechtbank voorleggen, waaruit blijkt dat zij een machtiging tot aparte verblijfplaats hebben of een verzoekschrift hebben neergelegd bij de rechtbank.

Wanneer u in een echtscheidingsprocedure verwikkeld bent en er is sprake van een nieuwe relatie, is het belangrijk om tijdig uw adres officieel te wijzigen of de nodige gerechtelijke stappen te ondernemen i.v.m. een aparte verblijfplaats, omdat dit doorslaggevend kan zijn om te bepalen of de nieuwe partner ook de vader is van het pasgeboren kind.

Afstamming buiten het huwelijk (Erkenning)

Voor ongehuwden of meer dan 300 dagen uit de echtgescheidenen, blijft de mogelijkheid bestaan om een kind te erkennen voor, tijdens of na de geboorteaangifte. Het volstaat dan om als ouders samen een verklaring af te leggen bij de ambtenaar van de burgerlijke stand voor de geboorte (bewijs van dokter voorleggen met bevallingsdatum) of naar aanleiding van de geboorteaangifte of op een later tijdstip na de geboorte.

De nieuwe wet voorziet dat bij erkenning van kinderen vanaf 12 jaar (i.p.v. 15 jaar vroeger), de kinderen samen met hun moeder toestemming tot erkenning moeten geven.

De meerderjarige, die het voorwerp uitmaken van een erkenning, moeten steeds toestemming geven tot de erkenning (en mogelijke naamswijziging).

Nieuw is ook dat een gehuwde man zonder enige rechterlijke procedure een kind kan erkennen bij de ambtenaar van de burgerlijke stand. De “vroegere erkenning onder voorbehoud van homologatie door de rechtbank” werd afgeschaft. Het betekent dat de gehuwde man het kind kan erkennen en dat het kind zijn naam kan dragen, zonder dat zijn echtgenote haar toestemming hiervoor moet verlenen. Zij moet evenwel hiervan aangetekend in kennis gesteld worden door de ambtenaar van de burgerlijke stand. De verklaring tot naamswijziging moet gebeuren binnen het jaar nadat de echtgenote in kennis werd gesteld van de erkenning.

Ook de procedure waarbij de vader machtiging vraagt aan de rechtbank om een kind te erkennen bij een vrouw (gehuwd of nog niet 300 dagen uit de echtgescheiden) werd afgeschaft.

Afstamming levenloos geboren kinderen

De wetgever heeft ook oog gehad voor de problematiek van levenloos geboren kinderen en kinderen die binnen het jaar na de geboorte overlijden.
Vroeger konden deze kinderen niet erkend worden door de vader en dit leidde tot veel onbegrip van de ouders, die het emotioneel al moeilijk hadden met het verlies van hun baby.
Voor kinderen die doodgeboren worden na een zwangerschap van minimaal 6 maanden, kan nu de naam van de vader vermeld worden in de akte (na toestemming van de moeder). Kinderen die overlijden binnen het jaar na de geboorte kunnen worden erkend door de vader.

Indien u binnenkort bevalt en/of u heeft vragen bij de nieuwe afstammingswet, dan contacteert u best vooraf de dienst burgerlijke stand.